Strijd om een land: Israël – Palestina
In zijn boek ‘Strijd om een land. Israël-Palestina in 100 vragen en antwoorden’ wil Arie Kok zich beperken tot hoofdzaken en feitelijke kennis. Daartoe geeft hij een goede tijdlijn. Maar voor mijn besef gaat het juist om meer dan feiten, omdat het leven zich zo gecompliceerd voordoet in dat stukje wereld. En geloof me, het wordt nog meer gecompliceerd. Want sinds 7 oktober 2023 vermenigvuldigen zich de trauma’s tot een giftige cocktail.
De schrijver wil graag recht doen aan de perspectieven van Israël’s en Palestijnen. Als je daar mee bezig gaat, kan het niet anders dan dat je botst op eigen inzichten, waardoor je niet begrijpt wat de ander bezielt. Die botsing kom je pas goed op het spoor, als je gesprekken en ontmoetingen hebt, thuis een bezoek brengt, bijeenkomsten en manifestaties beleeft. Dan maak je mee, wat er allemaal speelt. Daar zijn soms geen woorden voor. Daarmee wordt duidelijk dat het cognitieve geen zoden aan de dijk zet.
Het leven in Jeruzalem is weer anders dan in Tel Aviv en weer anders is het in Haifa of Nazareth, Beer Sheba of Tiberias. En totaal anders is het leven in Jenin, Ramallah, Jericho en Nablus. En in Gaza is het vreselijk.
In persoonlijke gesprekken kun je peilen, hoe diep het verdriet en de onmacht mensen in hun greep houden. Dat kom je op het spoor, als je vraagt naar gevolgen van Israëls bezettingspolitiek voor het dagelijks leven van Palestijnen en hun toekomstperspectief. Je komt de haatgevoelens op het spoor, als je vraagt naar de betekenis van eeuwenlange jodenhaat. Wat dat doet met het existentiële beleven van Joden in Israël en in landen waar hun familie woont in Amerika en Europa. Wat doet de interne verdeeldheid aan zowel de Israëlische als de Palestijnse kant, die extreme groeperingen in de kaart speelt en kansen op vreedzaam samenleven bewust bestrijdt?
Een belangrijk aandeel in het boek is er voor de antwoorden van Dineke Houtman (8), Jonas Wagenmaker (16) en Bart Wallet (7). Dat is niet het minste van het boek. Toch heb ik aardigheid beleeft aan feitelijke antwoorden. En tegelijk voel ik: op die manier neem je een eerste stap van voorbereiding naar het echte werk: ontmoeting en gesprek.
Het boek eindigt somber. Daartegen is in te brengen dat er zelfs in deze tijd ontmoetingen over en weer zijn van ouders van slachtoffers in de strijd, Yad we Yad-scholen, waarbij drie religieuze stromingen vredelievend serieus genomen worden met twee leerkrachten van verschillende achtergrond in één klas. En er is meer. Er zijn mensen die blijven bidden om vrede. Van christen-Palestijnse kant is er de verzoeningsbeweging Musalaha die onvermoeibaar is in het op gang brengen van dialogen en ontmoetingen, cursussen en zomerkampen.
Er is veel aan de hand in dat kleine stukje land.
ds. Wim Scheltens
Arie Kok, Strijd om een land. Israël – Palestina in 100 vragen en antwoorden KokBoekencentrum, Utrecht 2025, 111 blz., € 14,99.