Op familiebezoek
Ik heb mezelf aangeleerd om op vakantie naar de plaatselijke (protestantse) kerk te gaan. Nu was dat niet altijd zo, ook voor deze dominee was de livestream een grote verleiding. Maar aan de Bodensee (Zuid Duitsland) veranderde dat, ik zou zeggen van Godswege. Ik besloot toch naar de plaatselijke Evangelische (Lutherse) kerk te gaan, maar met elke stap had ik er minder zin in. Op de website had ik het e.e.a. opgezocht en daar werd ik niet blij van: het was zoeken naar woorden als Christus of Evangelie. Vooruit, ik ging toch. De kerk blijft van Christus, de lofzang moet gaande worden gehouden en de gemeente blijft Zijn volk en dus mijn familie. Ondanks mijn bezwaren.
En inderdaad. Het werd een preek zonder Christus te noemen. Kromme tenen. Na de zegen draaiden de mensen een paar rijen voor mij zich om en ik was met stomheid geslagen: want ik kende deze mensen! Hij was ambtsdrager in een kerk geweest in de tijd dat ik als student in Groningen, op mijn fietsje, op de Ommelanden preekte! Hoe bestaat het. Een wonderlijke ontmoeting! Want ook zij wilden eigenlijk niet naar deze kerk, net als ik. We hebben vervolgens de hele middag samen doorgebracht. Gegeten, gelezen, gebeden. Ik besefte me dat het een Hemelse knipoog was. Niet alleen was ik op familiebezoek geweest bij die gemeente, maar God gebruikte het ook voor een andere ontmoeting. God was weer de Grote Wever die lijntjes en draadjes aan elkaar knoopte, maar was ik daar niet geweest of zij dan was het niet gebeurd. Kerkgang overslaan of achter de livestream zitten kan dus zomaar betekenen: iets of iemand missen wat God op je pad wilde brengen of zelfs een ontmoeting met Hem missen.
Ondertussen ben ik gaan houden van die familiebezoeken in kerkjes op vakantie. In een piepklein dorpje in Oost-Duitsland waar de plaatselijke dominee Nederlandse boeken aanhaalde in de preek. En zelfs een paar gemeenteleden een paar woorden Nederlands spraken, want ja er was eens een dominee geweest in dit gebied die uit Nederland kwam. En een paar maanden terug, zaten we op vakantie, in Tallin (Estland), in een van de Lutherse Kerken. We begrepen er natuurlijk helemaal niets van, maar de melodieën waren bekend aangezien hun liedcultuur net als de onze voor deel teruggaat op de Duitse liedcultuur. Van de preek kon ik niets maken, maar ik wist dat zij hetzelfde verhaal lazen en bespraken als mijn collega die zondag in Nijverdal. Het avondmaal ging er totaal anders: knielend waarbij de voorgangers brood op de tong leggen en wijn ingieten. De locals hadden natuurlijk wel door dat wij toeristen waren, maar vonden het mooi dat wij er waren. Al had ik wel medelijden met de persoon voor ons die heeft moeten aanhoren hoe wij, toch dapper, de Estse liederen probeerden mee te zingen.
Juist op familiebezoek gaan bij andere kerken heeft mij de ogen geopend voor dat grote geheim dat in onze geloofsbelijdenis staat: Ik geloof één heilige, algemene, christelijke kerk, de gemeenschap der heiligen. Soms beheers je de taal niet eens van dit stuk van je hemelse familie maar bepaalde gebaren, gewoonten, woorden herken je toch. Je herkent het zingen, het opengaan van de Bijbel, dat er gepreekt wordt, dat er gebeden wordt, sacramenten gevierd worden en collecte gehouden wordt. Boven alles klinkt altijd overal weer: 'onze hulp is de Naam van de Heer', 'Genade zij en vrede', 'de Heere zegene U': Votum en Groet en als gezegend mens mag je de kerk verlaten. Christus en Zijn kerk horen bij elkaar. En dus horen wij christenen wereldwijd bij elkaar. Het is onze familie! Het opent ook je ogen voor het gegeven dat we in een traditie staan als gemeenten, kerken en voorgangers. Natuurlijk is, zoals een van mijn docenten op de universiteit het zei, alles in de liturgie als experiment begonnen. Toch geeft het houvast, herkenning, schept het een band over grenzen van landen, culturen, talen en volken heen. Dat is een kostbaar iets, wat we dus ook niet zomaar overboord gooien. En de eredienst blijft dus ook dé plek bij uitstek waar God Zich laat vinden in Woord en Sacrament en waar Hij ons aan elkaar knoopt als gemeente en aan Hemzelf met liefdeskoorden.
ds. Yorick Breemes