Waarom gaan de volken zo tekeer?
… de brandstof wordt er alleen maar duurder van!? (De prikkelende uitnodiging voor een dienst in mijn gemeente, credits voor deze titel gaan naar commissie en predikant.) De laatste keer dat ik tankte – 50 liter, diesel – stuurde ik een foto van de schade in onze familie appgroep. Met zo’n verschrikte emoticon erbij…
Waartoe
'Waartoe leidt het woeden van de volken, het rumoer van de naties?', vraagt Psalm 2 ons. 'Tot niets', antwoordt de psalm direct zelf al. ‘Niets’: want ja, wie heeft er nu iets aan torenhoge brandstofprijzen? En nog duizendmaal schrijnender: de mensen die ter plekke lijden onder raketaanvallen, gebrek aan eten en drinken, die vrezen voor hun leven…
Maar Psalm 2 bedoelt iets anders met dat ‘niets’. Niet: het heeft geen gevolgen, want die zijn groot en vergaand. ‘Niets’ is eerder: het loopt op niets uit. Het mist doel en richting.
En toch komen 'de koningen van de aarde in verzet (…) tegen de HEER en zijn gezalfde.' Ik denk niet dat oorlogvoerende landen ‘samenspannen tegen de HEER en zijn gezalfde’ als doelstelling hebben – eng genoeg framet Pete Hegseth de Iran/Amerika oorlog juist met een tegenovergesteld narratief: voor hem is het een moderne kruistocht. Niet tégen de HEER en Zijn gezalfde, maar in naam van.
Koning-knecht
Ik schrijf deze column in de stille week. Waar juist de nadruk ligt op het zwijgen van de Here Jezus. Op Zijn gebrek aan grote woorden, en aan het tonen van spierballen.
Terwijl de volken tekeergaan, terwijl leiders spreken, dreigen, rechtvaardigen – desnoods met Gods naam op de lippen –, zwijgt Hij. Geen machtsvertoon, geen tegenoffensief, geen heilige oorlog. Een Koning die zich laat wegvoeren. Die als een ware kruisvaarder, Zijn kruis op zich neemt.
Dat is misschien ook heel verwarrend – die retoriek van de kruistochten. Dat Gods naam niet alleen wordt losgelaten, maar ook wordt ingezet. Alsof Hij aan onze kant staat. Alsof deze oorlog, en elke oorlog waar Zijn naam bij betrokken wordt, Zijn strijd is. Maar de gezalfde uit Psalm 2 laat zich niet voor dat karretje spannen.
Juist door Zijn optreden als zwijgende Koning, als iemand die geslagen, gemarteld en gedood wordt, omwílle van Zijn vijanden, laat Hij zien hoe verkeerd het is om een gewapende strijd aan te gaan in de naam van de HEER. Zo laat Hij zien hoe radicaal anders Zijn koningschap is. Niet gebouwd op geweld, maar op overgave. Niet door vijanden te verslaan, maar door voor hen te sterven.
En dat wringt. Want dit is niet alleen iets van wereldleiders en oorlogstaal, wij houden zelf ook van een God die onze kant kiest. Die past bij onze visie op de wereld, die onderstreept dat we gelijk hebben. Maar een zwijgende Koning, die lijdt en lijkt te verliezen? Die laat zich niet zo makkelijk gebruiken.
Stilte
Waartoe leidt het woeden van de volken? Tot niets. Niet omdat het geen schade aanricht, maar omdat het botst met deze Koning. En daarom geen stand houdt. Ja, de brandstof wordt er duurder van. Maar dat is niet het meest veelzeggende gevolg – al raakt dit sommigen direct, en hard. Misschien is dit sprekender: dat in al het lawaai van macht en religieuze taal zichtbaar wordt hoe anders Gods Koning is. Hij is een Koning die zwijgt – en juist daarin overwint.
ds. Rebecca de Kok – van den Born