Het kruis in het ziekenhuis

Bomvol is de kapel wanneer ik er vijf minuten voor tijd binnenstap. Daar had ik niet op gerekend. Meestal zijn er bij ziekenhuisdiensten vooral lege plekken. Maar in de Onze Lieve Vrouwe Kapel van het ziekenhuis in Amsterdam is het deze vrijdagmiddag anders. Een oudere vrouw kijkt wat afwezig vanuit een ziekenhuisbed terwijl ze nog snel naar binnen gereden wordt. Anderen – met blijkbaar dezelfde opkomstverwachtingen als ik – besluiten zuchtend om maar op de grond plaats te nemen. Dan komt het koor binnen. Zingend: ‘We’ve heard about the Son of man Who came into Jerusalem.’ De kruisweg gaat beginnen.

De schitterende ziekenhuiskapel van het OLVG bestaat 25 jaar. Komend uit het ziekenhuisrumoer van patiënten, zorgverleners en bezoekers bereik je deze oase van rust via een gang. In die gang hangen deze maanden kunstwerken. Ter gelegenheid van het jubileum werd aan getalenteerde fotografen gevraagd om beelden bij de kruisweg. 

Zie de mens

Al die bezoekers op Goede Vrijdag volgden deze staties ademloos. Dat ging zo. Eerst klonk een lied. Daarbij werd een foto getoond. Bij de statie over Jezus die het kruis op zijn schouders neemt, het beeld van een man op de rug gezien. Zijn bovenlijf is ontbloot. Op de donkere huid bevindt zich nauwelijks waarneembaar een tatoeage in de vorm van een kroon. De achtergrond is koningsblauw. Tot zover denk je: ‘zie de mens, Ecce Homo’. Maar deze man draagt geen kruis. Hij draagt een kind. 

Dan klinkt een korte meditatie. Geschreven door geestelijk verzorger Joost Verhoef. Knappe teksten waarmee in de huid van Jezus gekropen wordt op zo’n manier dat een Amsterdamse patiënt zich er ook zomaar aan zou kunnen optrekken: “Hoe zwaar weegt een kruis? Zwaar. Nee, deze kruisweg kent geen genade.” En even later: “Je bedenkt een trucje. Als je doet alsof dit kruis een kindje is – je zusje, je broertje, een heel leven voor zich – als je dat doet, dan is het te dragen. Al is het maar voor even.” 

Zo zie je ineens hoe die man op de foto een kind en een kruis tegelijk in zijn armen draagt. Foto na foto volgt. Statie na statie. Bij ieder beeld wordt iets onthuld van de weg die Jezus ging. Maar dan niet met een plaatje over Jezus. Nee, eerder zie je hier gestalten die iets van hem weerspiegelen. Mensen die zelf te maken hebben met oordeel, met een loodzware last, met verdriet en troost. Daar tussen de ziekenhuisbedden besefte ik nog meer hoe Jezus’ in zijn lijden mensen zeer dicht op de huid komt. 

Wij worden deze weken geconfronteerd met een Amerikaanse president die AI-plaatjes van zichzelf als Jezus-figuur de wereld inslingert. Hoe anders is het bij de kruisweg in het OLVG. Hier geen mensen die zichzelf kitscherig in de positie van Jezus plaatsen. Maar indrukwekkende beelden van mensen die er zelf waarschijnlijk uitermate verrast over zouden zijn wanneer je hen vertelde dat je door hun beeltenis diep geraakt Goede Vrijdag vierde. 

Ontwaakt

Na het laatste lied valt mijn oog weer op de vrouw in het ziekenhuisbed die ter elfder ure werd binnengereden. Tijdens de viering kwamen er zo af en toe wat snurkende geluiden uit haar richting. Maar precies bij de vijftiende statie, over Jezus die verrijst uit het graf, is ze ontwaakt. Met een stralende lach kijkt ze nu richting het koor terwijl ze haar duim opsteekt. Zo is het goed. 

ds. Gerco Lock

De kruisweg met als staties foto’s van 21 fotografen is tot en met Pinksteren (25 mei) te zien bij de Onze Lieve Vrouwe Kapel van het OLVG locatie Oost in Amsterdam. Informatie: www.olvg.nl. 

Cultuur